Home > สุขภาพ > ศีรษะล้าน ผมร่วง และการดูแลรักษา

ศีรษะล้าน ผมร่วง และการดูแลรักษา

Advertising


เมื่อกล่าวถึงเรื่องราวเกี่ยวกับหนังศีรษะแล้ว จะพบได้ว่าหนังศีรษะของคนเรานั้นมีองค์ประกอบที่เป็นลักษณะทางกายวิภาคศาสตร์ที่มีความจำเพาะในการปกคลุมศีรษะ เพื่อป้องกันการเกิดอันตราย  จากสภาพอากาศ เช่น ความร้อน ความหนาว  การกระแทกที่ส่งผลให้เกิดอันตรายต่อหนังศีรษะได้  รวมทั้งมีหน้าที่ในการกักเก็บความชุ่มชื้น

องค์ประกอบของหนังศีรษะของคนเรา นั้นประกอบไปด้วยเส้นผมที่มีการเจริญเติบโตอย่างช้าๆ  องค์ประกอบส่วนย่อยของเส้นผมจะมีชั้นของเส้นผมอยู่ 3 ส่วน คือ  ชั้นผิวนอกสุดที่เรียกว่า คิวติเคิล (Cuticle) ชั้นถัดมา คือ  ชั้นคอร์เท็กซ์ (Cortex) ชั้นแกนกลางเรียกว่า เมดัลลา (Medulla ) นอกจากนี้ในส่วนประกอบที่ทำให้เกิดสีของเส้นผม อยู่ในชั้นคอร์เท็กซ์ และเมดัลลา    เป็นลักษณะที่แสดงให้เห็นสีผมดำ  สีทองหรือสีน้ำตาล    โดยปกติคนเรานั้นจะมีจำนวนเส้นผมโดยประมาณ อยู่ที่  80,000-140,000  เส้น   รวมทั้งมีอัตราการเจริญเติบโตโดยเฉลี่ยของเส้นผมนั้นจะยาวขึ้นประมาณ 1 เซนติเมตรในระยะเวลา 1 เดือน

ความผิดปกติที่เป็นปัญหาที่สำคัญต่อเส้นผมที่พบบ่อย  คือ ปัญหาเส้นผมบางศีรษะล้าน   อาการของผมร่วงนั้นเป็นอาการที่เกิดขึ้นได้บ่อยครั้ง และเกิดเนื่องจากปัจจัยหลากหลายสาเหตุ   ไม่ว่าจะเป็นสาเหตุที่เกิดจากการที่ผิวหนังศีรษะของคนเรานั้นเกิดอาการระคายเคือง เนื่องจากการสัมผัสกับสารเคมีต่างๆ  ที่มีการสัมผัสกับส่วนเส้นผมตลอดเวลา   เช่น ในปัจจุบันส่วนใหญ่นิยมที่จะทำสีผม    ดัดผม   ซึ่งต่างต้องใช้สารเคมีในการสัมผัสกับเส้นผมโดยตรง      การที่สภาพเส้นผมต้องมีการสัมผัสกับความร้อนนานๆ  ไม่ว่าจะเป็นการไดร์ผม  ซึ่งอาจส่งผลให้โปรตีนในเส้นผมเกิดการเสื่อมสภาพ  ทำให้ส่งผลต่อสภาพเส้นผมที่แห้งแตก   เปราะขาดได้ง่ายมากยิ่งขึ้น นับว่าเป็นปัญหาที่สำคัญในการทำให้เส้ผมเสื่อมสภาพได้รวดเร็วมากยิ่งขึ้น    การที่เส้นผมนั้นมีภาวะเสื่อมสภาพทำให้สามารถที่จะสังเกตได้ง่าย และเกิดปัญหาผมร่วงตามมา    ปัญหาผมร่วงนั้นมีอยู่หลายลักษณะทั้งระดับเบื้องต้นและมีความรุนแรง  เช่น

  • ลักษณะที่มีผมร่วง   ผมบางที่มีลักษณะของการกระจายไปทั่วๆของศีรษะและมีเส้นผมที่บางลงไปจนถึงด้านหลังของหนังศีรษะ
  • ลักษณะที่มีผมบางกระจายทั่วๆของศีรษะและสามารถที่จะสังเกตว่ามีการบางลงของเส้นผมไปจนถึงด้านหน้าของศีรษะ แต่ไม่อยู่ในระดับของแนวผมด้านหน้า
  • ลักษณะที่มีผมบางกระจายทั่วๆตลอดแนวศีรษะและมีความบางลงไปถึงด้านหน้า  ถึงส่วนของแนวผมด้านหน้าสุด

อาการผมร่วงนั้นอาจเกิดจากปัญหาที่หลากหลายดังต่อไปนี้

สาเหตุการเกิดปัญหาผมร่วงจากพันธุกรรม พบว่าสถิติที่ผู้ที่มีปัญหาการเกิดผมร่วงเป็นประจำ จะเกิดได้ในครอบครัวที่มีปัญหาผมร่วงศีรษะล้านได้มากกว่าปกติ  ซึ่งเป็นปัจจัยเสริมที่สามารถแก้ไขได้ยากอย่างหนึ่ง

  • สาเหตุการเกิดปัญหาผมร่วงจากภาวการณ์ขาดฮอร์โมนเพศ  ที่เรียกว่า แอนโดรเจน ( Androgen )ซึ่งมักพบสาเหตุเหล่านี้ได้ในผู้ที่หมดประจำเดือน  ที่ทำให้ปริมาณของฮอร์โมนเพศในร่างกายเกิดภาวะแปรปรวน   ทำให้เกิดปัญหาผมร่วงผมบางเกิดขึ้นได้

สาเหตุการเกิดปัญหาผมร่วงจากยาบางชนิด เช่น ยาคุมกำเนิด ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ช่วยในการยับยั้งในกระบวนการการตกไข่สำหรับผู้หญิงที่นิยมใช้กันโดยทั่วไป  โดยมีการออกฤทธิ์ร่วมกันของฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสติน (estrogen and progestin) เช่น ยาคุมกำเนิดชนิดฝัง (Progsetin Implants)   ยาคุมกำเนิดชนิดแปะที่ผิวหนัง (skin patch)  ยาคุมกำเนิดชนิดฉีด (Hormone Injections)  ยาคุมกำเนิดชนิดห่วงใส่ในช่องคลอด (Vaginal Ring)  และยาคุมกำเนิดชนิดรับประทานที่มัพบผลข้างเคียงเหล่านี้ได้มาก  โดยผู้ที่มีปัญหาฮอร์โมนมีการเปลี่ยนแปลง  ทำให้ร่างกายมีการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของร่างกายนั้นด้วยอาการทางร่างกายและจิตใจ เช่น การเกิดความเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ และการเกิดความผิดปกติของการเจริญเติบโตของเส้นผม     อาการผมร่วงที่เกิดขึ้นนั้นจะมีผลกระทบจากผู้ใช้ยาคุมกำเนิดที่มีความแตกต่างกันออกไป   การแก้ไขคือ การหลีกเลี่ยงการใช้ยาคุมกำเนิดที่ทำให้เกิดอาการผมร่วงรุนแรงและควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งก่อนการรับประทานยาคุมกำเนิด ซึ่งอาจต้องใช้ยาคุมกำเนิดชนิดที่มีฮอร์โมนในระดับต่ำ

นอกจากนี้ ผลจากการใช้ยาบางชนิด เพื่อผลที่สำคัญในการรักษาโรคบางโรคที่อาจส่งผลในการทำให้เกิดอาการผมร่วงศีรษะล้านได้   ที่เรียกว่า   ยารักษาโรคมะเร็ง    ส่วนใหญ่ที่พบจากการรักษาด้วยการให้ยาเคมีบำบัด( Chemotherapy ) การให้ยาเคมีบำบัดทำให้เกิดผลเสียต่อการระคายเคืองที่ทำให้เกิดความผิดปกติต่อเซลล์ที่หนังศีรษะ   และยาเคมีบำบัดยังส่งผลในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งและเซลล์ที่ปกติของร่างกาย   นับเป็นผลข้างเคียงที่สามารถจะหลีกเลี่ยงได้ยาก  ซึ่งอาจส่งผลเป็นระยะเวลาในช่วงที่ทำการรักษา  ส่งผลให้ผู้ป่วยขาดความมั่นใจในภาพลักษณ์ของตนเองได้

Bald_head

วิธีที่นิยมใช้ในการรักษาผมร่วงนั้นมีหลากหลายวิธี   ที่มีการแก้ปัญหาจากหลากหลายปัจจัยของสภาพปัญหาและสภาพเส้นผมของแต่ละคนที่แตกต่างกัน  วิธีการรักษาแต่ละวิธีนั้นมีความแตกต่างกัน และมีข้อดีข้อเสีย ดังต่อไปนี้

การใช้ยารับประทานเพื่อปลูกผม   ซึ่งเป็นยาที่มีส่วนช่วยในกระบวนการการยับยั้งฮอร์โมนที่เรียกว่า  ฮอร์โมนไดไฮโดรเทสโทสเตอโรน (dihydrotestosterone หรือ DHT)  ฮอร์โมนไดไฮโดรเทสโทสเตอโรน เป็นฮอร์โมนที่ส่งผลกระตุ้นทำให้เกิดอาการผมร่วง การรักษาด้วยวิธีการใช้ยารับประทานนั้นต้องอยู่ในการควบคุมของแพทย์ที่ทำการรักษา   จึงจะทำให้ได้ผลที่ดี เนื่องจากการใช้ยาต้องมีความต่อเนื่องระยะเวลาการใช้อย่างน้อยประมาณ 6 เดือนจึงจะเห็นผลในการรักษา  ทำให้เส้นผมนั้นเริ่มขึ้นและทำให้เส้นผมนั้นมีความแข็งแรงมากยิ่งขึ้น   เป็นการช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดผมอ่อนแอ เปราะบางลงได้  แต่ต้องมีความต่อเนื่องในการใช้ยาเป็นประจำ

ข้อควรระวังของการใช้ยาในการรับประทานเพื่อลดการหลุดร่วงของเส้นผม   คือ การใช้ยาที่มีความปลอดภัยที่ได้รับการรับรองในเรื่องของประสิทธิภาพจากองค์การอาหารและยา คือ  ยา Finasteride  นับเป็นยากลุ่มที่ออกฤทธิ์ในการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ 5α-reductase   ซึ่งช่วยส่งผลโดยตรงในการทำให้ระดับฮอร์โมน DHT  ลดลง   ฮอร์โมน DHT นั้นเป็นตัวการสำคัญในการทำให้เกิดภาวการณ์หลุดร่วงของเส้นผม   ซึ่งการยับยั้งการทำงานของ ฮอร์โมน DHT นอกจากจะมีผลลดการหลุดร่วงของเส้นผม   ยังมีส่วนช่วยกระตุ้นการงอกของเส้นผมในทางอ้อมอีกด้วย

ยาทาเฉพาะที่ประเภท  Minoxidil มีผลช่วยกระตุ้นการงอกของเส้นผม  แต่ทั้งนี้ในการใช้ยาควรที่จะประเมินการรักษาอยู่ตลอด โดยการควบคุมจากแพทย์เฉพาะทาง  เพื่อที่จะทำการประเมินผลการรักษา  ควบคุมการใช้ยา ปรับเปลี่ยนชนิดของยาให้เหมาะกับแต่ละคน  และเป็นการระมัดระวังควบคุมป้องกันการเกิดอาการแพ้ แพทย์จะทำการปรับขนาดยาให้เหมาะสมกับแต่ละราย

การรักษาโดยการใช้พลังจากสารอาหารตามธรรมชาติในการบำบัดอาการผมร่วง   อาหารที่ช่วยรักษาสภาพความแข็งแรงของเส้นผม ไม่ว่าจะเป็นอาหารจำพวกอาหารที่มีวิตามินเอที่สูง  วิตามินเอนั้นมีผลต่อเรื่องผลของการแบ่งเซลล์ส่วนหนึ่งที่สำคัญของเส้นผม  เซลล์ของเส้นผมนั้นจะมีการเจริญเติบโตและมีกระบวนการสร้างใหม่อยู่ตลอดเวลา    เซลล์ของเส้นผมจะมีควมแข็งแรงปัจจัยหนึ่งนั้นอยู่ที่อาหารที่ใช้ในการบำรุงเส้นผม   ที่จะทำให้เส้นผมนั้นมีความแข็งแรงสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น   อาหารที่มี วิตามินเอที่สูง เช่น ผักสีส้มสีเหลืองไม่ว่าจะเป็นแครอท     ฟักทอง   ผักใบสีเขียวเข้ม ไม่ว่าจะเป็นคะน้า ผักขม   นอกจากนี้ยังมีผลิตภัณฑ์ที่ได้จาก นม และไข่   เป็นต้น นอกจากนี้อาหารที่มีส่วนในการช่วยให้ลดการเกิดผมร่วง เช่น  สารอาหารจากแร่ธาตุสังกะสี  ที่พบในอาหารทะเลจำพวก หอยนางรม    ธัญพืชประเภท ถั่ว งา   เมล็ดฟักทอง  เนื้อสัตว์ประเภทเนื้อวัว  เนื้อไก่เป็นต้น  อาหารประเภทนี้ช่วยในการยับยั้งการทำงานของฮอร์โมน DHT  ที่เป็นสาเหตุของการเกิดภาวะผมร่วงที่อาจเกิดขึ้นได้

Bald_Man's_Nape

การป้องกันและชลอการร่วงของเส้นผม
อาหารอีกกลุ่มหนึ่งที่มีประโยชน์จากธรรมชาติส่งผลดีต่อสุขภาพเส้นผม  คืออาหารกลุ่มไบโอติน ที่ทำให้เส้นผมมีการเปราะขาดและฉีกขาดได้ยาก  ซึ่งนับว่าส่งผลดีต่อการทำให้สภาพเส้นผมสุขภาพดีจากภายใน   มีความแข็งแรงตามธรรมชาติ  พบได้ในอาหาร ได้แก่ ยีสต์ที่ใช้ในการหมักแอลกอฮอร์ ถั่วเหลือง   ไข่แดง ข้าวโอ๊ต  ซึ่งทำให้เส้นผมนั้นมีความแข็งแรงสมบูรณ์แบบมากที่สุด

ดังนั้นเราจึงมักพบสารอาหารที่มีผลดีต่อเส้นผมบางชนิด  ถูกนำมาเป็นส่วนประกอบในการดูแลเส้นผม   นำมาเป็นวิธีการสร้างอาหารให้กับเส้นผมทางอ้อมหรือเป็นส่วนประกอบของครีมนวดผม ครีมหมักผม   เพื่อช่วยให้นำอาหารกลับคืนสู่เส้นผมที่เสื่อมสภาพ   สามารถที่จะดูดซึมวิตามินไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด นับว่าเป็นนวัตกรรมในการดูแลเส้นผมที่ดีอีกประการหนึ่ง

นอกจากนี้ การดื่มน้ำที่มีปริมาณ 6-8 แก้วต่อวัน  ยังช่วยสร้างสมดุลให้แก่เซลล์เส้นผม  ที่ทำให้เส้นผมนั้นมีสุขภาพที่ดีเหมาะแก่สภาพของเส้นผมที่สูญเสียความชุ่มชื้นอีกด้วย

การรักษาด้วยการปลูกผม การปลูกผม นั้นนับว่าเป็นวิธีการโดยการที่นำเซลล์เส้นผมที่ของผู้นั้นมาใช้ในการปลูกเส้นผมใหม่  เพื่อที่จะทำให้นำมาใช้ในการปลูกผมบริเวณที่มีศีรษะที่ล้าน นำมาแบ่งปลูกทีละเส้น  เพื่อให้สภาพเส้นผมนั้นมีการเจริญเติบโตที่เร็วขึ้น  แต่วิธีการนี้เป็นวิธีการที่ต้องเสียค่าใช้จ่ายเป็นจำนวนมากในการปลูกถ่ายเซลล์  แต่ก็ทำให้เกิดผลดีและลดการเกิดอารแพ้จากสารเคมีต่างๆได้เป็นอย่างดี และยังเป็นวิธีที่มีความนิยมอย่างยิ่งอีกวิธีหนึ่ง

นอกจากนี้สามารถที่จะป้องกันการเกิดอาการผมร่วงด้วยตนเอง  ด้วยการที่รับประทานอาหารที่มีคุณภาพ มีส่วนประกอบของวิตามินที่ช่วยให้เส้นผมนั้นมีความแข็งแรง รวมทั้งมีการหลีกเลี่ยงในส่วนของปัจจัยจากสารเคมีต่างๆที่อาจทำให้เกิดอาการระคายเคืองต่อหนังศีรษะ  ที่อาจเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการผมร่วงได้  ในระหว่างนี้ควรลดการใช้สารเคมี ความร้อนต่างๆที่อาจทำลายเส้นผมและเซลล์ผมทำเกิดการหลุดร่วงก่อนวัยอันควร รวมทั้งการลดความเครียดทางด้านจิตใจที่อาจส่งผลให้เกิดอาการผมร่วงก่อนวัยอันควรได้

จะเห็นได้ว่าการดูแลในเรื่องของการรักษาอาการผมร่วงนั้นเป็นสิ่งที่มีความสำคัญ  โดยต้องดูแลรักษาตั้งแต่ในระยะแรกที่เกิดปัญหา  เพื่อให้ผลของการรักษามีแนวโน้มที่ดีตั้งแต่ระยะเริ่มต้น  นอกจากนี้สิ่งที่มีความสำคัญนั่นคือ การระมัดระวังการใช้ยาบางชนิดที่มีผลข้างเคียงที่เป็นอันตรายทำให้เกิดอาการระคายเคือง อาการเวียนศีรษะ อากรผื่นคัน อาความดันโลหิตต่ำ ซึ่งอาจทำให้มีอาการหน้ามืดเป็นลมได้ ดังนั้นการใช้ยาในการรักษาอาการผมร่วงจึงควรมีการปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทุกครั้งเพื่อความปลอดภัย และควรมีการศึกษาการรักษาอาการผมร่วงก่อนทุกครั้ง เพื่อการตัดสินใจอย่างรอบคอบและศึกษาข้อดีข้อเสียของการรักษาแต่ละประเภท

comments